The Theatre of Talks: Talks on the Brain
Het zou een understatement zijn om het een leuke locatie te noemen: de prachtige Waag is op 23 oktober van 13.00 tot 18.00 uur het domein van professoren, kenners en kunners. Deze zaterdagmiddag presenteert Froukje Jansen er The Theatre of Talks: Talks on the Brain.
Energie voor lichaam en ziel
Tijdens Talks on the Brain houden bekende (en minder bekende) wetenschappers en (levens)kunstenaars korte, krachtige en inspirerende presentaties over lichaam, hersenen en ziel. Met boeiende verhalen over onze hersenen, maar ook over onze emoties, verslavingen, de ongebreidelde mogelijkheden van het brein en méér. Verhalen waarbij je ongemerkt op het puntje van je stoel gaat zitten en waarna je vol energie weer huiswaarts keert.
Hieronder volgt een overzicht van het programma van deze middag:
13.00u Professor Dick Swaab: Alle culturen onderkennen door de eeuwen heen het bestaan van een ‘ziel’.
Tegenwoordig is er een universitaire studie die volgens haar naamgeving de ziel zou bestuderen, de psychologie. De psycholoog bestudeert echter niet de ziel, maar slechts het gedrag en de hersenen. Een ‘psychon’ bestaat niet, een ‘neuron’ wel. Als je de geest geeft, ga je niet ter ziele maar is je brein ermee opgehouden. De ‘geest’ is het resultaat van het functioneren van onze 100 miljard hersencellen, en de ‘ziel’ een misverstand. Uit: Dick Swaab, “Wij zijn ons brein”, Uitgeverij Contact, 2010
13.30u Professor Emeritus John Onians: Behind the Seen. (Engelstalige talk); Neuroarthistory and the twentieth century artist; Until recently the mind of the artist has been like a dark studio. The best ways of finding out what went on inside it was either to listen to the artist’s words or to find out about his or her cultural context. Now, thanks to brainscans, the lights have been turned on in the studio. It is still a rare privilege to be able to look directly at the brain of the artist at work, but neuroscientific knowledge derived from scans increasingly allows us to reconstruct what must have gone on there. This is a risky business, but at least in the case of the contemporary artist we can ask them what they think of our reconstructions.
14.00u Carel ten Cate; Instituut voor Biologie Leiden (IBL), Universiteit Leiden: Poseren als professor; Wie voor een portret poseert laat meestal meer van de ene dan van de andere wang zien. Maar welke wang laten mensen het meest zien? En is dat toeval? En wat heeft dat met onze hersenen te maken? En hoe poseer je als professor? Het zoeken naar antwoorden op deze vragen gaat het over hoe we waarnemen, emoties uiten en het verband van beide met hersenlateralisaties. Dit wordt geillusteerd aan de hand van onderzoek aan portretten, onder meer die van hoogleraren ( ‘professorenportretten’) zoals die te zien zijn in de Senaatskamer van de Leidse universiteit.
14.30u Professor Paul van den Broek: Wanneer we een verhaal of een artikel proberen te begrijpen vinden er allerlei bewuste en onbewuste processen in ons brein plaats. Deze presentatie licht een tipje van de sluier op over deze processen tijden het lezen, en hoe zelfs een goede lezer daarbij de fout in kan gaan. Schrijvers maken daar vaak handig gebruik van om een bepaald effect in de lezer te weeg te brengen. Omgekeerd, laten veel teksten (onbedoeld) juist achterwege wat de lezer nodig heeft.
15.00u Professor Bernhard Hommel; Leiden Institute for Brain and Cognition: Cokane running around my brain: de invloed van cocaïnegebruik op de menselijke cognitie. Het cocaïnegebruik in Europa neemt continu toe en cocaïne is al lang een redelijk goedkope “everyday drug”. Welke cognitieve gevolgen cocaïnegebruik zelfs bij niet verslaafde recreationeele gebruikers heeft is het thema van deze bijdrage. Onder andere vermindert cocaïnegebruik de stroom van dopamine in hersengebieden die zich met cognitieve controle bezig houden en maakt met name het remmen van ongepast gedrag moeilijk.
15.30u Professor Egbert Lakke: Plasticiteit van het brein
16.00u Andrea Leine, artistiek leider en choreografe van LeineRoebana: “I think my body. I think thus it will move” is een citaat uit een van de teksten die choreografe Andrea Leine schreef voor de voorstelling 172 suggesties aan een lichaam (2010).
De ervaring van dansers weerspreekt de veronderstelde tegenstelling tussen lichaam en geest. Choreografe Andrea Leine kreeg twee jaar geleden te maken met uitval van haar lichaam. Hoofd en lijf kwamen los van elkaar te staan. De totale vervreemding voor iemand die leefde vanuit de holistische lichaamservaring. De traditioneel westerse tegenstelling van lichaam en geest kwam in een heel ander licht te staan. Stap voor stap door denken en oefenen ontstond er een nieuw evenwicht, een nieuwe verbinding tussen lichaam en geest. Een gedesoriënteerde zoektocht naar fysieke antwoorden.
16.30u Professor F.G. Zitman: Is de geest een fantoom?Is een mens meer dan zijn lichaam? In vele culturen wordt deze vraag met ‘ja’ beantwoord. Door vele filosofen ook: de mens heeft (of is) ook een geest of ziel. Die is, anders dan het lichaam, niet van materie gemaakt. Als je lichaam en geest onderscheidt, hoe verhouden die twee zich dan tot elkaar? In de loop der eeuwen zijn daar verschillende oplossingen voor bedacht, maar bevredigend waren ze geen van allen. Neurowetenschappelijk onderzoek werpt een nieuw licht op de verhouding tussen lichaam en geest.
